Sinds 2021 staat er bij ons thuis geen aluminium-deodorant meer. De aanleiding was geen sensationeel artikel. De vraag was simpel: wat smeer ik dagelijks op een gevoelige plek waar zweetklieren en lymfeknopen vlak onder de huid zitten?
Het antwoord bleek complexer dan gehoopt. Aluminium-zouten trekken zweetporiën dicht door in huidcellen te dringen. Parabenen bootsen oestrogeen na. Synthetische geuren bevatten vaak ftalaten. De wetenschap is verdeeld over hoe ernstig dit allemaal is. Maar Health Canada stelt in 2024 voor om aluminium chlorohydrate in spray-deodorants te verbieden. De Franse autoriteit ANSES adviseert al sinds 2011 om aluminium-deo niet op beschadigde huid te gebruiken. De EU heeft vijf parabenen verboden.
Hieronder waarom we zijn overgestapt, wat de wetenschap precies wel en niet zegt, en welke drie natuurlijke deodorants we hebben getest.
Wat zit er in een gewone deodorant
Een doorsnee deo bevat drie soorten stoffen die om verschillende redenen problematisch zijn.
Aluminium-zouten (meestal aluminium chlorohydrate of aluminium chloride) blokkeren zweetporiën. Zo wordt minder zweet geproduceerd. Dit is wat een deodorant onderscheidt van een “deo” (die alleen de geur aanpakt). Aluminium wordt door de huid opgenomen, ook al in heel kleine hoeveelheden. Het Europese SCCS (Scientific Committee on Consumer Safety) mat in 2023 een huid-absorptie van 0.00052% per applicatie. Bij dagelijks gebruik gedurende decennia stapelt het op.
Parabenen zijn conserveermiddelen. Ze houden bacteriën en schimmels tegen in het product. Het probleem: ze bootsen oestrogeen na in het lichaam. De EU heeft sinds 2014 vijf parabenen verboden (isopropyl, isobutyl, phenyl, benzyl en pentylparaben) en de toegestane varianten (methyl, ethyl, propyl, butyl) tot strikte concentraties beperkt. In 2020 classificeerde ECHA butylparaben als “substance of very high concern” en kon geen veilig niveau aanwijzen.
Synthetische geuren zijn een verzamelnaam. Onder “parfum” of “fragrance” op een ingrediëntenlijst kunnen tientallen losse stoffen verstopt zitten. Daar zitten regelmatig ftalaten tussen, een groep hormoonverstoorders waarvan sommige in de EU al beperkt zijn. Op het etiket hoeven ze niet apart vermeld te worden.
Aluminium en het borstkanker-debat
Het bekendste debat over aluminium-deodorant gaat over een mogelijke link met borstkanker. Het idee komt voort uit een paar observaties. De meeste borsttumoren bevinden zich in het bovenste buitenste kwadrant van de borst, het deel dat het dichtst bij de oksel ligt. Deodorant wordt juist daar aangebracht. Onderzoek van Darbre vond aluminium in borstweefsel van patiënten.
Daar staat tegenover dat grote autoriteiten geen voldoende bewijs zien voor een directe link. De American Cancer Society en kanker.nl concluderen dat er geen overtuigend bewijs is dat deodorant het risico op borstkanker verhoogt. De FDA staat aluminium chlorohydrate toe tot 25% concentratie.
Wat wel onbetwist is: aluminium komt door de huid heen, ook al is dat in kleine hoeveelheden. Bij dagelijks jarenlang gebruik stapelt dat op. Health Canada vond dat genoeg reden om in 2024 een verbod op aluminium chlorohydrate in spray-deodorants voor te stellen.
Voor ons hoefde dat allemaal niet definitief bewezen te zijn. Het voorzorgsprincipe zegt: als de wetenschap onzeker is en er een redelijk alternatief bestaat, vermijd je de blootstelling. Dat er al vanuit grote organisaties een zorg wordt uitgesproken, bevestigd genoeg.
Vier soorten natuurlijke deodorant
Natuurlijke deodorants werken anders dan anti-transpiranten. Ze blokkeren geen zweetporiën. Ze richten zich op de bacteriën die de geur veroorzaken. Zweet zelf ruikt namelijk niet. Pas wanneer bacteriën op je huid het zweet afbreken, ontstaat de typische geur.
Er zijn ruwweg vier categorieën:
Baking soda (natriumbicarbonaat) verandert de pH van de huid waardoor bacteriën zich slecht kunnen vermenigvuldigen. Effectief, maar kan irritatie geven bij gevoelige huid, vooral net na harsen of scheren.
Zink (meestal zinkricinoleaat of zinkoxide) neutraliseert geurmoleculen direct. Mild voor de huid, werkt voor de meeste mensen.
Microsilver (zilverdeeltjes) doodt de bacteriën die zweet omzetten in geur. De geur wordt zo bij de bron aangepakt. Wordt gebruikt door merken als Nuud.
Magnesium hydroxide werkt vergelijkbaar met baking soda maar is zachter voor de huid. Goed alternatief voor wie irritatie van baking soda krijgt.
Welke variant het beste werkt verschilt per persoon. Huid-pH, hoeveel je zweet en wat je hormoonbalans doet, spelen allemaal mee.
Drie deodorants die wij hebben getest
Na vijf jaar uitproberen zijn dit de drie die we het meest kunnen aanraden.
Nuud → onze huidige keuze. Een geurloze crème op basis van microsilver. De microsilver doodt de bacteriën die zweet omzetten in geur. Daardoor wordt de geur aan de bron aangepakt. Eén applicatie houdt vaak 2 tot 3 dagen aan. Een tube van 20ml kost €13. Het nadeel is dat je hem met je vingers aanbrengt, wat sommige mensen onhandig vinden.
Wild Deodorant → onze keuze daarvoor. Stick-vorm met navulsysteem (herbruikbaar omhulsel, navullingen gaan erin). Op basis van tapiocazetmeel, kokosolie en sheaboter. Houdt geur goed onder controle, een vanille-versie ruikt prettig. Eerste aanschaf kost ongeveer €25, daarna €12 per navulling. Gaat 6 tot 8 weken mee bij dagelijks gebruik. Praktisch voor wie de crème-vorm van Nuud te omslachtig vindt.
Ben & Anna → de budgetkeuze. Stick op basis van baking soda en sheaboter. Werkt prima. De stick wordt wel sneller droog dan Wild waardoor het aanbrengen minder soepel gaat. Kost ongeveer €7,50 per stick. Goede instapper voor wie wil testen of natuurlijke deodorant werkt voor hem of haar.
We hebben ook Lavera en We Love The Planet geprobeerd. Lavera is goedkoop maar minder effectief tegen geur. We Love The Planet ruikt prettig maar blijft niet de hele dag fris. Geen aanraders.
Wat staat er bij ons thuis
Op dit moment gebruiken we Nuud. Een geurloze crème met microsilver. Wat ons hieraan bevalt: de microsilver doodt de bacteriën die zweet omzetten in geur. De geur wordt aangepakt bij de bron en het komt bijvoorbeeld ook niet later op de dag doorzetten.
Voor Nuud gebruikten we Wild, ook een goede natuurlijke deodorant. Wild werkt eerder geur-controlerend dan geur-eliminerend. Voor wie net begint met natuurlijke deodorant kan Wild een logische instap zijn dankzij de stick-vorm. Beide merken zijn vrij van aluminium, parabenen, ftalaten en synthetische geuren.
Mijn vrouw gebruikt dezelfde merken. Sinds zij zwanger is, kiezen we extra zorgvuldig. Parabenen, ftalaten en aluminium willen we sowieso uit haar dagelijkse routine houden. Het Voedingscentrum heeft geen specifiek advies over deodorant tijdens zwangerschap. De Franse autoriteit ANSES adviseert wel om aluminium-deo te beperken, vooral op beschadigde huid.
We zijn ondertussen zelf bezig met een eigen formule, gebaseerd op microsilver. Wat ons in Nuud bevalt is hoe het werkt: geur aan de bron, lang werkzaam, mild voor de huid. Het enige nadeel vinden we de crème-vorm. Daar zijn we nu een eigen versie van aan het ontwikkelen. Wie hier als eerst een update over wil ontvangen, schrijf je in op de Verademing!
Hoe je het beste overstapt
De overgang van anti-transpirant naar natuurlijke deodorant duurt vaak een paar weken. Reden: je zweetklieren zijn jarenlang afgeknepen geweest. Eenmaal weer geopend, gaan ze tijdelijk harder werken voordat ze hun normale niveau bereiken. In die periode kan het lijken alsof je meer zweet of meer ruikt dan normaal. Dat is tijdelijk.
Drie tips uit eigen ervaring:
- Begin in een rustige periode, niet vlak voor een belangrijke vergadering of een warme zomerweek
- Was de oksels eerst goed schoon met een zachte zeep. Een uitgebreidere ontgiften-fase (kleisticks of speciale “detox”-producten) hoef je niet te doen. De huid reguleert zelf
- Geef het 4 tot 6 weken voordat je oordeelt of een specifieke deodorant werkt voor jou. De eerste week zegt niets
Bij hardnekkige irritatie van baking-soda-deodorants: switch naar zink of microsilver. De huid van iedereen reageert anders.
Veelgestelde vragen
Geeft natuurlijke deodorant meer zweet? Ja, want zweetklieren worden niet meer geblokkeerd. Maar zweet zelf ruikt niet, dus dat hoeft geen probleem te zijn. De geurproductie komt van bacteriën die zweet afbreken. Een natuurlijke deodorant pakt die bacteriën aan zonder het zweten te stoppen.
Werkt natuurlijke deodorant ook bij intensief sporten? Voor de meeste mensen wel, mits je een variant kiest die bij jouw huid past. Sommige mensen geven aan dat ze tijdens stevige inspanning toch een tweede applicatie nodig hebben. Probeer verschillende merken om te zien wat voor jou werkt. Ik sport 4 tot 5x in de week en heb met 3x in de week Nuud op smeren geen problemen met geur.
Wat is het probleem met parabenen? Parabenen bootsen oestrogeen na. De EU heeft sinds 2014 vijf typen verboden in cosmetica vanwege onvoldoende veiligheidsdata. De toegestane parabenen (methylparaben, ethylparaben, propylparaben, butylparaben) zijn aan strikte concentratie-limieten gebonden. ECHA classificeerde butylparaben in 2020 als “substance of very high concern” en kon geen veilig niveau aanwijzen.
Hoe weet ik of mijn huidige deodorant aluminium of parabenen bevat? Kijk op de ingrediëntenlijst (INCI). Aluminium-zouten verschijnen als “aluminum chlorohydrate”, “aluminum chloride”, “aluminum sesquichlorohydrate” of vergelijkbaar. Parabenen herken je aan de -parabeen uitgang: methylparaben, ethylparaben, propylparaben, butylparaben.
Wat is een goede natuurlijke deodorant voor zwangerschap? Een merk zonder aluminium, parabenen, ftalaten en synthetische geuren. Microsilver-varianten (zoals Nuud) of zink-gebaseerde deodorants zijn meestal goede keuzes. Wij gebruiken Nuud, een microsilver-crème die geen van deze stoffen bevat. Overleg bij twijfel met je verloskundige.
Verder lezen
- Fluoride: de nadelen en alternatieven – vergelijkbare YMYL-keuze over wat je dagelijks in je mond stopt
- BPA: waarom deze stof verboden is – uitleg over hormoonverstoorders in plastic
- Hormonen en dieet – bredere context over endocrine disruptors in dagelijkse producten
Externe bronnen voor verder onderzoek:
- SCCS-rapport aluminium 2023 – Europese veiligheidsbeoordeling
- ECHA Substance Information butylparaben – voor de hormoonverstorings-classificatie
- Voedingscentrum over cosmetica – Nederlandse perspectief
