In april 2025 raadde het RIVM aan om geen eieren van hobbykippen meer te eten. Het onderzoek op 60 locaties liet zien dat op meer dan de helft van de locaties één ei per week al genoeg was om over de gezondheidskundige grenswaarde voor PFAS te komen. Commerciële eieren uit de supermarkt waren wel veilig.
De koppen schreven het op als zwart-wit. Hobby slecht, commercieel goed. Dat klopt cijfermatig, maar de uitleg erachter is niet wat het lijkt. Want waar zit dat verschil dan eigenlijk in?
We hebben de drie belangrijkste onderzoeken naast elkaar gelegd, plus het Urgenda-onderzoek dat het verhaal compleet maakt. De conclusie is anders dan de media-framing suggereert. Het gaat niet om hobby tegenover commercieel. Het gaat om bodemkwaliteit en oppervlakte per kip.
Wat het RIVM precies vond
Het RIVM testte eieren op 60 locaties in Nederland waar mensen kippen als hobby houden. De uitkomsten:
- Op 31 locaties krijg je al over de grenswaarde met één ei per week of minder
- Op 9 locaties kun je wekelijks vier of meer eieren eten zonder over de norm te gaan
- De rest zit ertussenin
Dat is een enorme spreiding. De ene tuin levert eieren die je veilig elke dag kunt eten, de andere tuin levert eieren waar je beter vanaf blijft. Dezelfde soort kip, dezelfde manier van houden, totaal verschillend resultaat.
In maart 2026 publiceerde het RIVM het vervolgonderzoek over de bron. In de wormen die kippen uit de bodem oppikken zit veel PFAS, vaak van dezelfde soorten als die later in de eieren terugkomen. Wormen stapelen PFAS op uit de bodem. Kippen eten wormen. PFAS komt in het ei.
Het stuk dat de officiële uitleg overslaat
De NVWA legt het verschil tussen hobby en commercieel zo uit: “In commerciële eieren zitten veel minder PFAS dan in eieren van hobby-kippen.” Op de vraag waarom dat is, gaf RIVM-onderzoeker Joke Herremans via Radar deze toelichting: bij commerciële bedrijven zijn vaak veel meer kippen aanwezig, dus minder wormen per kip. Ook leven die kippen korter en leggen ze meer eieren. “Zeker weten doen we dat niet, we hebben dat niet onderzocht.”
Dat is een belangrijke nuance. Het cijfermatige verschil tussen hobby en commercieel is gemeten. De oorzaak is hypothese.
En toen kwam Urgenda. In de zomer van 2025 publiceerden Urgenda, Herenboeren en Caring Farmers hun eigen onderzoek bij 28 kleinschalige commerciële pluimveehouders waar de kippen wél uitloop hebben. Dus geen mega-stallen, geen kortlevende kippen, geen industriële schaal. Wat bleek? Op 27 van de 28 locaties voldeden de eieren aan de Europese norm. Op één locatie was de hoeveelheid te hoog.
Dus: commerciële eieren met uitloop zijn veilig, hobby-eieren vaak niet. Maar beide groepen kippen lopen buiten en eten wormen. Het verschil moet dus ergens anders zitten.
De echte oorzaak
In maart 2026 publiceerde burgerinitiatief PFASinKaart, samen met een onderzoeker van Wageningen UR, een analyse van 801 eieren ingestuurd door particulieren. De belangrijkste bevinding: hoe meer vierkante meter buitenruimte een kip heeft, hoe meer PFAS er in de eieren zit.
De verklaring is logisch. Hoe meer ruimte een kip heeft, hoe meer wormen ze van verschillende plekken oppikt. Hoe meer wormen, hoe meer PFAS. Een commerciële uitloop-kip die op vier vierkante meter loopt, eet veel minder wormen dan een hobbykip die de hele achtertuin tot haar beschikking heeft. Bij Demeter-pluimveehouder Kees Sijbenga uit Hooghalen hebben kippen vier vierkante meter elk. Bij een gemiddelde hobbykip in een grote tuin is dat tien tot twintig keer zoveel.
Plus: de bodem zelf. Op de ene locatie zit nu eenmaal meer PFAS in de grond dan op de andere. De spreiding tussen de 60 RIVM-locaties bewijst dat. Twee tuinen op honderd meter van elkaar kunnen totaal verschillende uitslagen geven.
Wat staat er bij mij thuis
Wij hebben geen kippen maar de buren wel. Natuurlijk wil ik PFAS in eieren zo veel mogelijk voorkomen, maar ik vind het net zo belangrijk wat een kip als voeding binnenkrijgt en of de eieren biologisch zijn of niet. Wij kiezen voornamelijk voor biologische eieren van de boer, waar geen gebruik wordt gemaakt van een giga scharrelruimte.
Wat je kunt doen als je hobbykippen hebt
Als je hobbykippen hebt en je vraagt je af wat te doen met dat advies, dan is het belangrijkste: laat de bodem testen.
Een eitest geeft je één momentopname. De PFAS-waarde in een ei kan per dag verschillen. Twee eieren uit hetzelfde nest, op dezelfde dag, kunnen verschillende uitslagen geven. Een schone bodem-uitslag betekent dat de wormen schoon zijn en dus ook de eieren. Dat is een veel betrouwbaardere meting.
KipEigen, een Demeter-bedrijf in Nederland, beschrijft het helder op hun site: zij hebben hun bodem laten testen door een gecertificeerd lab en vonden geen PFAS. Sindsdien testen ze regelmatig opnieuw. Hun eieren bleken bij navolgende test ook schoon. De bodem voorspelt het resultaat.
Concrete stappen:
- Bodemonderzoek bij een gecertificeerd lab. Kosten: 150 tot 300 euro, afhankelijk van aantal monsters
- Vergelijk uitslag met PFAS-grenswaarden voor bodem. RIVM heeft die op hun site
- Bij positieve uitslag: kippen op een ander deel van het erf, indien mogelijk
- Bij negatieve uitslag: eieren zijn veilig, je hoeft je geen zorgen te maken
Voor mensen in regio’s met bekende PFAS-vervuiling (Zuid-Holland Zuid bij Chemours, Helmond bij Sluisdijk-volkstuincomplex, omgeving Schiphol): bodemtest is sowieso slim. Niet voor de eieren alleen. Ook voor alle moestuin-gewassen.
Wat de RIVM-cijfers wel én niet zeggen
Eerlijk over de wetenschap-gaten:
Wat helder is: PFAS in hobbykip-eieren is een echt probleem op veel locaties. Het RIVM heeft dat gedegen gemeten. Geen onderzoek dat zegt dat het meevalt.
Wat hypothese blijft: het exacte mechanisme waarom commerciële eieren consistent lager scoren. RIVM heeft dat niet onderzocht in detail. Urgenda’s onderzoek suggereert dat oppervlakte per kip de belangrijkste factor is, plus bodemkwaliteit.
Wat onbekend blijft: hoe groot het gezondheidsrisico is bij personen die af en toe een hobbykip-ei eten. De grenswaarde is gebaseerd op langdurige blootstelling. Iemand die twee keer per jaar een ei van een vriend krijgt, zit niet in de risicogroep waar het RIVM voor waarschuwt.
Bredere context: PFAS zit overal
Het PFAS-eieren verhaal is een symptoom van iets groters. De PFAS zit in de bodem omdat we als samenleving sinds de jaren 1940 PFAS gebruiken in vrijwel alles. Het RIVM concludeerde al in 2023 dat Nederlanders gemiddeld al boven de gezondheidskundige grenswaarde uitkomen via gewoon voedsel en drinkwater, voor er ook maar één hobbykip-ei bij komt.
De grote bronnen van PFAS in onze voeding:
- Vis (vooral zoetwatervis uit Nederlandse wateren)
- Drinkwater (vooral uit oppervlaktewater)
- Granen en graanproducten
- Vlees en eieren in mindere mate
Vandaar dat het RIVM-advies om geen hobbykip-eieren te eten op zich logisch is. Het is een bron die je kunt vermijden, terwijl drinkwater en vis lastig te vermijden zijn zonder je hele dieet om te gooien.
Voor wie het probleem aan de bron wil aanpakken: het Europese PFAS-restrictiedossier loopt nog steeds. Het verbod op PFAS in brandblusschuim is in oktober 2025 aangenomen. Andere toepassingen volgen, hopelijk. Tot die tijd: zo veel mogelijk uit voorzorg vermijden waar je kunt.
Veelgestelde vragen
Zijn supermarkt-eieren echt veilig?
Voor PFAS wel, voldoen aan EU-normen via NVWA-steekproeven. Voor andere zaken (dierenwelzijn, voer-kwaliteit) is dat een andere discussie. Biologisch en vrije uitloop scoren bij PFAS-tests gewoon goed.
Hoe zit het met eieren van de boer om de hoek?
Vraag de boer of hij eieren of bodem laat testen. Een Demeter-keurmerk of vergelijkbaar betekent niet automatisch PFAS-vrij. Een keurmerk gaat over teelt-methode en zegt weinig over de bodem. De boeren die dit serieus nemen, kunnen meestal aantonen dat ze het gemeten hebben.
Mag ik mijn kippen-eieren nog aan mijn kinderen geven?
Kinderen zijn kwetsbaarder voor PFAS dan volwassenen omdat ze relatief meer eten in verhouding tot hun lichaamsgewicht. Het RIVM-advies is om bij hobbykippen helemaal te stoppen totdat je bodem getest is. Bij commerciële eieren is er geen probleem.
Wat doe ik met mijn kippen als de bodem vervuild blijkt?
Het GGD Zuid-Holland Zuid geeft hierover voorlichting. Belangrijkste advies: kippen verplaatsen naar schoon land als dat kan. Eieren van de oude locatie horen bij het restafval. Op de composthoop verspreid je de PFAS verder.
Helpt biologisch voedsel om PFAS te vermijden?
Voor pesticiden ja, voor PFAS niet per se. PFAS zit in de algemene bodem en in regenwater. Die maakt geen onderscheid tussen biologisch en regulier. Lees hierover meer in ons artikel over bewust eten.
Hoeveel PFAS zit er nog in supermarkt-eieren?
Er zit altijd een spoor in. De hoeveelheid blijft onder de Europese norm. Voor wie helemaal aan de veilige kant wil zitten: scharrel en biologisch scoren bij steekproeven het laagst. Zelfs gewone kooi-eieren voldoen aan de norm.
Verder lezen
Bronnen:
