In 2022 verbood de EU titaandioxide (E171) in eten. De Europese voedselautoriteit EFSA kon schade aan het DNA niet uitsluiten. Tot die tijd zat het jarenlang in snoep, kauwgom en sauzen, met een E-nummer en een goedkeuring als veilig. Een E-nummer betekent: goedgekeurd met wat we nu weten. Niet: voor altijd onschuldig.
De meeste E-nummers zijn onschuldig. E300 is vitamine C, E330 citroenzuur, E440 pectine uit fruit. Een handvol heeft een duidelijke reden om ze te mijden. Bij een paar groepen zijn er vermoedens. Hieronder per E-nummer ons oordeel, met de reden erbij.
Wat is een E-nummer
Een E-nummer is de code van een toevoeging die in de EU in eten mag. De E staat voor Europa. Een stof krijgt pas een E-nummer als EFSA hem heeft beoordeeld. Er geldt dan een maximale hoeveelheid per product. Vaak is er ook een aanvaardbare dagelijkse inname.
Het nummer zegt iets over de functie:
| Nummers | Functie | Voorbeeld |
|---|---|---|
| E100 tot E199 | Kleurstoffen | E160a bètacaroteen |
| E200 tot E299 | Conserveermiddelen | E202 kaliumsorbaat |
| E300 tot E399 | Antioxidanten en zuurteregelaars | E300 vitamine C |
| E400 tot E499 | Verdikkings-, geleer- en emulgeermiddelen | E440 pectine |
| E500 tot E599 | Zuurteregelaars en antiklontermiddelen | E500 zuiveringszout |
| E600 tot E699 | Smaakversterkers | E621 glutamaat |
| E900 tot E999 | Zoetstoffen, glansmiddelen en gassen | E951 aspartaam |
| E1000 en hoger | Overige, zoals gemodificeerd zetmeel | E1422 |
Zijn E-nummers slecht voor je
Volgens het Voedingscentrum niet: een stof krijgt pas een E-nummer als EFSA hem veilig vindt. Daar zitten twee kanttekeningen aan:
- Kennis verandert. E171 was decennia toegestaan en is nu verboden. Voor zes kleurstoffen geldt sinds 2010 een waarschuwing op het etiket.
- EFSA beoordeelt per stof. Wie veel bewerkt eten eet, krijgt tientallen toevoegingen tegelijk binnen. Wat die optelsom doet, is niet onderzocht.
E-nummers zijn ook een signaal. Een product met een lange lijst toevoegingen is vaak sterk bewerkt. Minder E-nummers betekent meestal: meer echt eten.
Welke E-nummers vermijd je beter
Verboden of met een waarschuwing
- E171 titaandioxide. Sinds 2022 verboden in eten in de EU. Zit nog wel in sommige tandpasta’s en medicijnen.
- E102, E104, E110, E122, E124 en E129. Zes kunstmatige kleurstoffen. Na een Brits onderzoek uit 2007 bij kinderen moet sinds 2010 op het etiket staan dat ze de activiteit en aandacht van kinderen nadelig kunnen beïnvloeden. EFSA vond het bewijs beperkt. De waarschuwing kwam er toch.
Met een duidelijke reden
- E249 tot E252 nitriet en nitraat. Zitten vooral in vleeswaren, ham, bacon en worst. De WHO deelde bewerkt vlees in 2015 in als kankerverwekkend. Bij verhitting kunnen uit nitriet nitrosaminen ontstaan.
- E220 tot E228 sulfiet. In wijn, gedroogd fruit en azijn. Mensen met astma of een sulfietgevoeligheid kunnen erop reageren. Boven 10 milligram per kilo moet het daarom als allergeen op het etiket.
- E951 aspartaam. Het kankeronderzoeksinstituut van de WHO deelde aspartaam in 2023 in als mogelijk kankerverwekkend (groep 2B). De veilige dagelijkse hoeveelheid bleef gelijk. Mensen met de stofwisselingsziekte PKU moeten aspartaam altijd vermijden.
Vermoedens: emulgatoren en je darmen
Emulgatoren houden vet en water bij elkaar. Ze zitten in ijs, sauzen, koek, brood en plantaardige zuivel. Over een paar ervan zijn de vermoedens de laatste jaren sterker geworden:
- Vermoeden: E466 (CMC) en E433 (polysorbaat 80) verstoren de darmflora. Bij muizen gaven beide ontstekingen in de darm (2015). In een proef bij 16 gezonde mensen (2022) veranderde CMC de darmflora en gaf het iets meer buikklachten. Beperking: een kleine, korte proef.
- Vermoeden: E471 en andere emulgatoren hangen samen met hart- en vaatziekten en kanker. In het Franse NutriNet-Santé-onderzoek met ruim 90.000 volwassenen hadden mensen die meer emulgatoren aten vaker hart- en vaatziekten (E472b, E472c, E339) en vaker kanker (E471, E407). Beperking: een verband, geen bewijs voor oorzaak en gevolg. De onderzoekers vragen zelf om herhaling.
Opzoeklijst: E-nummers met ons oordeel
Prima: geen reden tot zorg. Let op: er is een vermoeden of een risico voor een groep mensen. Liever niet: een duidelijke reden om te mijden.
| E-nummer | Naam | Zit vaak in | Oordeel |
|---|---|---|---|
| E102 | Tartrazine | Snoep, frisdrank, sauzen | Liever niet: waarschuwing voor kinderen |
| E104 | Chinolinegeel | Snoep, frisdrank | Liever niet: waarschuwing voor kinderen |
| E110 | Zonnegeel | Snoep, sauzen, soep | Liever niet: waarschuwing voor kinderen |
| E120 | Karmijnzuur (cochenille) | Snoep, yoghurt, vleeswaren | Let op: van luizen, zelden allergie |
| E122 | Azorubine | Snoep, toetjes | Liever niet: waarschuwing voor kinderen |
| E124 | Ponceau 4R | Snoep, vleeswaren | Liever niet: waarschuwing voor kinderen |
| E129 | Allurarood | Snoep, frisdrank | Liever niet: waarschuwing voor kinderen |
| E150d | Sulfietammoniakkaramel | Cola, sauzen | Let op: kan 4-MEI bevatten, mogelijk kankerverwekkend |
| E160a | Bètacaroteen | Margarine, sap | Prima |
| E162 | Bietenrood | Toetjes, ijs | Prima |
| E171 | Titaandioxide | Snoep, kauwgom | Verboden in eten sinds 2022 |
| E200 tot E203 | Sorbinezuur en sorbaten | Kaas, brood, sauzen | Prima |
| E210 tot E213 | Benzoëzuur en benzoaten | Frisdrank, sauzen | Let op: met vitamine C kan benzeen ontstaan |
| E220 tot E228 | Sulfiet | Wijn, gedroogd fruit | Let op bij astma |
| E249 tot E252 | Nitriet en nitraat | Vleeswaren | Liever niet |
| E270 | Melkzuur | Zuurkool, brood | Prima |
| E300 | Ascorbinezuur (vitamine C) | Sap, vleeswaren | Prima |
| E306 tot E309 | Tocoferolen (vitamine E) | Olie, margarine | Prima |
| E320 | BHA | Kauwgom, vetten | Let op: mogelijk kankerverwekkend in dierproeven |
| E322 | Lecithine | Chocolade, margarine | Prima |
| E330 | Citroenzuur | Frisdrank, jam | Prima |
| E339 | Natriumfosfaten | Kaas, vleeswaren | Let op: vermoeden hart en vaten |
| E407 | Carrageen | Plantaardige zuivel, toetjes | Let op: vermoeden darm en kanker |
| E410, E412 | Johannesbroodpitmeel, guarpitmeel | IJs, sauzen | Prima |
| E415 | Xanthaangom | Sauzen, glutenvrij brood | Prima |
| E433 | Polysorbaat 80 | IJs, sauzen | Let op: vermoeden darm |
| E440 | Pectine | Jam, toetjes | Prima |
| E466 | Carboxymethylcellulose (CMC) | IJs, sauzen, brood | Let op: vermoeden darm |
| E471 | Mono- en diglyceriden van vetzuren | Brood, koek, ijs | Let op: vermoeden kanker |
| E472b, E472c | Esters van mono- en diglyceriden | Koek, sauzen | Let op: vermoeden hart en vaten |
| E500 | Natriumcarbonaten (zuiveringszout) | Bakproducten | Prima |
| E621 | Mononatriumglutamaat | Chips, soep, kruidenmix | Let op: hoge inname bij veel bewerkt eten |
| E951 | Aspartaam | Light frisdrank, kauwgom | Let op: mogelijk kankerverwekkend volgens WHO |
Zoek je een E-nummer dat hier niet staat, kijk dan op de volledige lijst. Twijfel je, gebruik dan de vuistregel: hoe meer E-nummers op één etiket, hoe bewerkter het product.
Welke E-nummers zijn niet halal
Een aantal E-nummers kan van dierlijke oorsprong zijn. Of ze halal zijn, hangt af van de bron en van de geloofsregel die je volgt. Kijk bij twijfel naar een halal-keurmerk.
- E441 gelatine: van varken of rund, of van vis.
- E120 karmijnzuur: van de cochenilleluis.
- E471 en E472: mono- en diglyceriden kunnen van plantaardig of dierlijk vet zijn.
- E542 beenderfosfaat: van dierlijke botten.
- E904 schellak: van de lakluis, gebruikt als glansmiddel op snoep en fruit.
Voor vegetariërs en veganisten gelden dezelfde E-nummers als aandachtspunt.
Zo eet je minder E-nummers
- Kook vaker zelf. De meeste toevoegingen zitten in kant-en-klaar eten, sauzen uit een pot en vleeswaren.
- Lees het etiket van achteren. Een korte ingrediëntenlijst met herkenbare woorden is een goed teken.
- Kies biologisch. In biologisch eten mogen veel minder toevoegingen. Nitriet in biologische vleeswaren is beperkt toegestaan.
- Let op light-producten. Daar zitten vaak zoetstoffen in.
- Wees kritisch op plantaardige zuivel en ijs. Daar zitten vaak meerdere emulgatoren in.
Veelgestelde vragen
Wat betekent de E in E-nummer? Europa. Het nummer is de code van een toevoeging die in de EU in eten mag.
Zijn alle E-nummers slecht? Nee. Veel E-nummers zijn natuurlijke stoffen, zoals vitamine C (E300), citroenzuur (E330) en pectine (E440). Een handvol heeft een duidelijke reden om te mijden.
Wat zijn de gevaarlijkste E-nummers? Verboden is E171. Liever niet: de zes kleurstoffen met waarschuwing (E102, E104, E110, E122, E124, E129) en nitriet en nitraat in vleeswaren (E249 tot E252). Bij emulgatoren zoals E466, E433 en E471 zijn er vermoedens.
Welke E-nummers zijn slecht voor je darmen? Vermoedelijk een aantal emulgatoren: E466 (CMC), E433 (polysorbaat 80) en E407 (carrageen). Het bewijs komt vooral uit dierproeven en kleine proeven bij mensen.
Zijn E-nummers in biologisch eten toegestaan? Een beperkt aantal. In biologisch eten mogen veel minder toevoegingen dan in gewoon eten.
Is E621 (glutamaat) slecht? Voor de meeste mensen niet in normale hoeveelheden. Wie veel chips, soep uit een zakje en kruidenmixen eet, kan wel veel binnenkrijgen.
Verder lezen
- Bewust eten → hoe wij minder bewerkt eten in huis halen
- Dirty Dozen en Clean Fifteen → welke groente en fruit je beter biologisch koopt
- Glyfosaat: de gevaren en hoe je het vermijdt → wat er op je eten gespoten wordt
